Thứ Bảy, 3 tháng 8, 2013

Brasileirao trỗi dậy trên thị trường tốt hơn chuyển nhượng: Quyền lực mới bên kia Đại Tây Dương

Bài viết cung cấp độc quyền bởi

Nhà giàu mới

Tháng 4/2013 vừa qua, tập san danh tiếng Forbes vừa ban bố danh sách 20 đội bóng có giá trị cao nhất thế giới. Không có gì bất thần khi Real Madrid, Man Utd hay Barcelona chia nhau những vị trí dẫn đầu BXH, nhưng rất nhiều người đã phải ngạc nhiên khi nhìn xuống nửa cuối. Ở vị trí thứ 16, tức thấp hơn Lyon và Inter Milan chút đỉnh nhưng cao hơn Napoli, Hamburg hay Marseille, là sự hiện diện của Corinthians với tổng giá trị lên đến 358 triệu USD. Lần trước hết trong lịch sử, một đội bóng thi đấu bên ngoài châu Âu lọt vào tốp 20 CLB đắt giá nhất hành tinh và thê độc tôn của lục địa già đã bị phá vỡ. Ấn tượng hơn nữa, Corinthians làm được điều đó mà chẳng nhờ sự chống lưng của nhà tài phiệt nào: trên thế giới, hiện có tổng cộng hơn 60 tỷ phú đang nắm giữ cổ phần trong chí ít một CLB bóng đá (như Roman Abramovich ở Chelsea hay Sheikh Mansour ở Man City), nhưng – chí ít là trên giấy tờ - không ai có liên quan với Corinthians. CLB có tên được đặt theo một đô thị Hy Lạp cổ đại (Corinth) thậm chí còn không sở hữu một sân vân động cho riêng mình: sân nhà của họ là Pacaembu, thuộc quyền quản lý của Hội đồng thị thành Sao Paulo. Một khi có trong tay SVĐ riêng, nguồn thu của Corinthians vững chắc sẽ còn tăng cao hơn nữa (và viễn tượng đó cũng không còn quá xa, bởi Corinthians đang xây dựng một sân bóng mới có 68.000 chỗ ngồi với tổng kinh phí lên đến 400 triệu USD).

Ronaldinho - Pato - Fred đều đã tã thi đấu sau nhiều năm chinh chiến ở châu Âu

Vậy làm thế nào mà Corinthians trở thành đội bóng đắt giá thứ 16 thế giới, cho dù lượng CĐV bên ngoài biên cương Brazil của họ gần như là con số 0? Thành tích tốt trên sân cỏ: đúng luôn, bởi thầy trò HLV Tite đã cùng nhau giành chức VĐ Brasileirao năm 2011, Cúp Libertadores năm 2012 và cả Cúp VĐTG các CLB trong cùng mùa bóng (thắng Chelsea 1-0 trong trận CK diễn ra ở Yokohama vào tháng 12/2012). Lực lượng CĐV đông đảo: cũng đúng, vì 35 triệu người ái mộ là một con số chẳng thể khinh, như lời của Peter Siemsen – chủ toạ đội bóng đối thủ Fluminense. Tầm nhìn sáng suốt của nhà quản lý: lại càng đúng, bởi việc ký giao kèo vói những cựu ngôi sao lừng lẫy như Ronaldo, Roberto Carlos, Adriano… đã giúp gia tăng giá trị cả trong lẫn ngoài sân cỏ của CLB lên đáng kể. Nhưng thảy những điều đó sẽ không có nhiều ý nghĩa, hoặc chẳng thể thực hiện được, nếu kinh tế Brazil không sang một giai đoạn khởi sắc.

Từ kinh tế đến bóng đá

Suốt từ đầu thế kỷ mới đến nay, Brazil đã duy trì được tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 3-4%/năm, ngay cả khi kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng trong giai đoạn 2008-2012. Nhờ thế, từ mức 589 tỷ USD vào năm 1999, giờ GDP của Brazil đã tăng gấp hơn 4 lần và đứng hàng thứ 6 thế giới, trên cả Anh, Nga, Canada. Dự định, đến năm 2018 thì Brazil sẽ vượt qua Pháp và chính thức bước vào đội ngũ 5 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Mà Sao Paulo lại là bang lớn nhất Brazil, đóng góp tới gần 1/3 GDP nên các đội bóng ở đây cũng được hưởng lợi rất lớn. Corinthians không phải là ngoại lệ: năm 2012, họ ký hợp đồng tài trợ trị giá 30 triệu reais (khoảng 13 triệu USD)/năm với ngân hàng Caixa Economica Federal, kéo dài thêm danh sách nhà tài trợ vốn đã dài dằng dặc với những cái tên như Nike hay Iveco (công ty con của Fiat). Tổng cộng, doanh thu từ quảng cáo áo đấu của Corinthians lên tới 68 triệu reais (33 triệu USD)/năm, cao thứ nhì thế giới và chỉ thua mỗi Man Utd. Không sung túc như Corinthians, nhưng Sao Paulo hay Santos cũng là những thế lực đáng nể trong làng bóng đá xứ sở Samba. Nhìn rộng ra, nhờ kinh tế phát triển mà bóng đá Brazil đã trở nên thế lực độc tôn ở Nam Mỹ với 3 chức VĐ Cúp Libertadores liên tiếp, song song sở hữu vị thế áp đảo trên sàn chuyển nhượng. Mùa giải 2012/13, tổng tiêu pha mua cầu thủ của 20 đội bóng ở Brasileirao lên tới gần 130 triệu euro, tức gấp 10 lần người hàng xóm Argentina và nhiều hơn so với cả giải VĐQG BĐN lẫn Hà Lan cộng lại.

Từ người bán thành người mua

Khi cán cân kinh tế chuyển dịch, thế tất là cán cân chuyển nhượng cũng sẽ dịch chuyển theo. Bao năm qua, Brazil là một thị trường khôn cùng màu mỡ cho các đội bóng châu Âu, cốt tử vì xứ sở Samba đã sản sinh ra vô khối ngôi sao nhưng cũng một phần vì các CLB Brazil gặp nhiều khó khăn tài chính (và buộc phải bán cầu thủ sang châu Âu từ khi họ còn rất trẻ). Nhưng bây chừ thì việc săn lùng “lúa non” ở Brazil không còn dễ như trước: Jose Chieira, chuyên gia phát hiện nhân kiệt của Porto, nhấn rằng “ký hợp đồng với một cầu thủ U-19 của một trong 10 đội bóng hàng đầu Brazil còn khó hơn lên trời”. Vì không thiếu tiền, người Brazil chẳng việc gì phải cấp tiễn những bộ mặt sáng giá nhất của mình sang bên kia Đại Tây Dương chơi bóng: Neymar, dù đã tỏa sáng ranh mãnh từ 2-3 năm trước, vẫn ở lại Santos chơi bóng cho đến tận mùa hè vừa qua. Leandro Damiao, trung phong được cả châu Âu thèm khát, vẫn đang là người của Internacional và chưa có dấu hiệu gì cho thấy anh sẽ ra đi trước World Cup. Brasileirao hiện thời là nơi tập hợp của những thiên tài, mà danh sách ĐT Brazil có nhẽ là minh chứng hùng hồn nhất: Trong biên chế của nhà vô địch Confed Cup 2013, có tới 11 cái tên đang thi đấu ở giải nội địa, so với chỉ 6 người ở Confed Cup 2009 và 3 đứa ở World Cup 2010.

Đáng chú ý hơn nữa, chỉ có 3 tuyển thủ Brazil tại Confed Cup chưa bao giờ chơi bóng ở nước ngoài là Bernard, Fernando và Neymar. Cả 7 người còn lại (Fred, Paulinho, Jadson, Jean, Rever, Jefferson, Diego Cavalieri, Jo) đều đã có thời kì chinh chiến ở châu Âu và chưa có ai quá 30 tuổi. Nói cách khác, giờ đây Brasileirao đã đủ quyến rũ về cả mặt tài chính lẫn chất lượng chuyên môn để cuốn những “lính lê dương” đẳng cấp, vẫn còn trong tuổi đỉnh cao phong độ, khi. Đó là chưa kể tới những gương mặt kỳ cựu như Ronaldinho, Luis Fabiano, Dede, Ze Roberto, Gilberto Silva hay kể cả Alexandre Pato (hưởng lương tới 2,6 triệu euro/năm ở Corinthians). Tóm lại, hiện giờ chúng ta có thể dần làm quen với việc Brasileirao đóng vai trò “người mau” trên sàn chuyển nhượng là vừa….

Dù việc đăng cai World Cup 2014 và Olympic 2016 đã gây ra rất nhiều tranh biện trong từng lớp Brazil, chẳng thể phủ nhận rằng nó sẽ tạo ra cú hích lớn cho các CLB bóng đá. Để phục vụ cho hai giải đấu lớn này, rất nhiều SVĐ sẽ được xây mới hoặc cải tạo và phần đông trong số đó sẽ được bàn giao lại cho các đội bóng sử dụng sau khi World Cup hay Olympic chấm dứt. Cũng có nghĩa, các CLB ở Brasileirao nghiễm nhiên được dùng cơ sở vật chất tốt hơn, giúp cuốn được nhiều khán giả hơn mà chẳng phải bỏ ra đồng nào đầu tư (vì tiền xây SVĐ được trích từ ngân sách quốc gia). Trong quá khứ, Serie A và Bundesliga từng chứng kiến hiệu ứng bùng nổ na ná sau World Cup 1990 và World Cup 2006.

Theo thống kê của FIFA, trong năm 2012 thì Brazil là quốc gia có doanh số nhập khẩu cầu thủ cao nhất và đã vươn lên chiếm lĩnh vị trí quyền lực mới trên sàn chuyển nhượng. Tổng cộng, đã có 696 tân binh đổ bộ xuống Brasileirao và các giải hạng dưới, ở vị trí thứ hai là Anh (501 người) và thứ ba là Đức (307). Nếu xét đến mức nhập khẩu ròng (doanh số nhập cảng trừ đi xuất khẩu) thì Brazil (xuất 618, nhập ròng 78 cầu thủ) vẫn bỏ xa Anh (xuất 477, nhập ròng 24) hay Đức (xuất 311, xuất ròng 4 người). Giống như Đức thì Italia, TBN và Pháp cũng thuộc nhóm xuất ròng.